چگونگی به دنیا آوردن فضای معماری به گونه ایکه بتواند برانگیزاننده غرور شود و میان آنچه ماده یی شده و میان آن کس که به بهرهوری از آن پرداخته, پلی بسازد که بر روی آن بتوان دو سویه حرکت کرد,مشروط از عاملیتو عملکرداست که بدون کنش , تدبیر و ابداع تحقق نمییابد.عاملیت و عملکرد فضا ها را تغییر میدهند و نهایتآ کنش به سوی آن تجربه هایانسانی و زیبائی شناسی را دگرگون خواهد کرد.

امروزه , کنش , تدبیر و ابداع و مفهوم گرایی , در نمودها و دغدغه های انسانی که هستی اش را می سازد اهمیتی خاص یافته است و دیگرجائی برای کسانی که خود را اربابان تفکر و معمار می دانستند , وجود ندارد.امروزه از مهمترین نمود ها ودغدغه های جامعه رشد , تعالی و پویائی انسانهاست .انسانی که بدون شک آینده ساز فرداخواهد بود .انسانهائی که در ایجاد محیطی جهت رشد و تعالی کودک که همانا پایه و اساسآن از بدو تولد شروع به شکل گیری میکند , در فراهم کردن محیطی مناسب برای اومیکوشد.
فرآیند رشد انسانها , در کودکی , تاثیر بسزایی در شخصیت آنان دارد.عقیده بسیاری از متخصصان تعلیم وتربیت بر این است که شخصیت هر انسان در ۷ سال اول زندگی او شکل می گیرد , فرآیند رشد کودک در سالهای اولیهزندگی متاثر از عوامل بسیاری است.فعالیت , به عنوان عامل اصلی رشد و یادگیری کودکفرآیندی است که در ارتباط با فضا و محیط کودک , رشد همه جانبه او را موجب میگردد.فضاهای مرتبط با فعالیت کودکان باید دارای شرایط مناسب و مطلوب برای رشدفیزیکی , ذهنی , عاطفی و اجتماعی آنان باشد.تحقق این امر از طریق بکارگیری المانهایطراحی معماری ای که منطبق با شرایط جسمی و روانی کودک باشد , امکان پذیراست.

طراحی اتاق کودک می بایست با روحیه کودکان درتطبیق باشد و باید طوری طراحی شود که تا مدرسه رفتن کوک مورد استفاده قرار گیرد ازاین رو در طراحی فضاهای کودکان , شناخت کودک اهمیتی خاص می یابد.و از آنجائی کهکودکان دنیای تخیلی خاص خویش را دارند , بسیاری از آنان در سنین زیر ۷ سال , دنیا را آنطور که باید باشد مجسم می کنند , نه انگونه که هست.وهمین امر باعث میشود محیط کودکان آن فضائی نباشد که معمار بدون شناخت , آن را طراحیمی کند.آنچنان که وقتی معماری بر نمود های سنتی زندگی از طریق تفاوتهای مفهومیتاثیر می گذارد , بر خوردهایی مطرح می شود که قبل از آن بطور کامل پنهان بودند واین چنین است که آشکار و هویدا می شوند.
شکل کلی فضای معماری کودکان از عناصری منحصر بفرد , برجسته و آنچه برانگیزنده احساسات وی است , سرچشمه می گیرد.اشکال خالص هندسی رفتار ادراکی کودک رامورد توجه قرار می دهند و اجازه نمی دهند تا مفاهیم گوناگون در جزئیات تصوریکودکانه مدفون بماند.نقاشیهای کودکان نشان میدهد که کودکان در تصوراتشان , فضا راچگونه می بینند.آنها بطور دقیق و کامل , ( بعنوان کاربر ) فضا را قبول کرده و آن را با جزئیات در ترسیماتشان بیانمی کنند , که خود مایه تعجب است.
کودکان معمولآ دوست دارند در مورد اینکه کهاتاقشان چگونه دیده میشود , بحث کنند.آنها اظهارات مهمی مینمایندو نظراتی در باره رنگ اتاق و دیوارها و مبلمانمناسب خود را بیان می کنند و میخواهند در مورد آنها تصمیم پذیری شود.بدینگونهکودکان فرضیه طراحان را قطعی خواهند کرد.این فرضیه اساس طراحی خواهد بود که تصورکودکانه , اشکال معماری و شاخص مخصوص به خود را بر می انگیزد , مثل آنچه که , اینگونه توسط کودک بیان می شود : شبیه به ماهی است , سر و چشم دارد , مثل قایق استاما بدون پارو.
اتاق کودکقلمروئی مخصوص به آنان است.آنجا برای آنان همچون جهان بزرگ تصور می شود.آنان درآنجا به موسیقی گوش فرا می دهند , بازی می کنند , در رویاهای خود فرو می روند , کتاب می خوانند و......

از این رو کودک هواره در حال جنبش و جنبیدن استو دوست دارد کنجکاوی و کاوش را همراه با بازی در دنیای خود انجام دهد , بنابراینمحیط اطرافش باید مطابق با فعل و انفعال درون کودک باشد و حواس و حس کنجکاوی او رابر انگیزد. از این رو بهترین فضا ها جهت کودکان می بایست , رنگارنگ , جاذب , پرمشغله و منظم , پر نشات ولی با این حال آرامش بخش و در عین حال بی خطر باشد.نائلگشتن بدانها تنها بوسیله برنامه ریزی دقیق میسر خواهد بود. از این رو با مد نظرگرفتن المان های زیر خواهیم توانست در ایجاد محیطی مناسب و متناسب با حال و هوایآنان و هر آنچه در رشد و تعالی آنان تاثیر گذار است , فائق گردیم.

 

1.مشورت :با کودک خود صبحت کنید.و فعالیتهای مورد علاقه او را بیابید و توجهنمائید او از چه چیزهائی لذت می برد.ازصفات منحصربفرداو به دقت مطلع شوید.و بیابید که دوست دارد محیطشچگونه آراسته شود.کودکان باید کمک کنند تا محیط خود را بیا فرینند , بدین کونه آنهایاد می گیرند , مسئولیت پذیر بوده و برای بثمر رساندن کیفیت استعداد و جودی خودکوشش نمایند.

2.قیاس ومبلمان :طراحی فضا یمنطبق با شرایط کودکان به طور قطع بستگی به شناخت کافی از ویژگی های رشد آناندارد.خصوصیات جسمی و روانی کودکان در مراحل مختلف رشد , اساس برنامه ریزی فضا وطراحی برای آنان است.اندازه میز و صندلی , کمد های اسباب بازی و نیز ارتفاع مناسبدستگیره درها , دستشوئی ها , شیر ها و .. ضروری است.اگر فضا و عناصر آن متناسب بااندازه های کودکان باشد , آن ها به سادگی می توانند از فضا ها و وسایل مربوط به خوداستفاده کنند.قطعات متنوع مبلمان , نیمکت , میز و صندلی , تابلوها , قفسه ها وغیرهای که با مقیاس و در حد و اندازه آنان ساخته می شود , اغلب برای هر بازی شکل ویژه ای بخود می گیرند.

3.تقسیمات فضا :اتاق کودک بایدبه طریقی چند منظوره طراحی شود و از آنجائی که کودکان از اتاقشان برای بسیاری ازفعالیتها در کنار استراحت و خواب استفاده می کنند , تقسیمات و قلمرو های خاص و مشخصخود را طلب می کند. از قبیل فضائی برای مطالعه و بازیهای مهیج و همچنین فضائی برایسرگرمی.فضای بازی باید در کنار فضای خواب و استراحت کودک و در ارتباط مناسب با آنطراحی شود .تجهیزات مورد نیاز در فضای بازی شامل :قفسه و صندلی , پارک کودک و .... است.

4.محدودیتها :کودک در اینمرحله کنجکاو و بی باک است.تا آنجائیکه آنها هیچگونه اطلاعی از خطر ندارند.از اینرو با ایجاد قفسه ها نه تنها اشیا ئی مانند بطری و دارودرارتفاعی مناسب و بدور از دست کودک در امان است بلکه محیط نیز نظمی دوچندان مییابد.

5.رنگ:رنگهای روشن به چشم بچه ها با شکوه هستند.برای دیوارها از کاغذ دیواریرنگی و یا رنگ شاد استفاده کنید.و رنگ و بافت را به آنهااضافه نمائید.میتوانیمحریم ها و همچنین لبه های دیوار را مشخص و بر جسته نمائیم.و ابر ها و ستارگان را برسقف اضافه نمائیم.کودکان رنگهای تابناک و درخشنده را دوست دارند.اما شما میتوانیدبا به کار بردن رنگهای شاد و تابناک در روی هر دیوارمحدوهای رنگی را نیز معین کنید.رنگهای شاد و شفاف و آزاد , تصور کودکانه را بر می انگیزند و آنان رابه آفرینش و خلاقیت را تشویق می کنند.همچنین پیدایش یا ظهور دیوارهای روشن از قبیلاستفاده ازکارکترهای کارتونی و مانند آن در دیوارهای اتاقهای کوچک می تواند بسیار مفید باشد.

6.روشنائی :فضاهائی با نور طبیعی و شفاف اثر مثبت بر کودکان دارند.بعبارت دیگراتاق های تاریک با نور مصنوعی و نامناسب اثر منفی در پی خواهند داشت.از اینروگزیدن نحوه و میزان روشنائی در اتاق کودک اهمیتی بس مهمرا ایفا مینماید و تاثیر مهمی در خواندن و نوشتن و ایجاد آرامش و تمرکز آناندارد.نور مناسب فضا را جهت محیطی آرام و مناسب جهت مطالعه محصور می نماید.بررسیتاثیر میزان نور در شب نیز در روحیه آنان حائز اهمیت است.

7.پنجرهها :پنجره و جهت آندر اتاق کودک اهمیتی ویژه دارد.از طریق آن نور شمالی به داخل می تابد و شادابی وسحرخیزی را به بار می آورد. کودکان پنجره هایی را که در تقابل و مرتبه چشمانش استرا بیشتر دوست میدارد , بطوریکه ایشان مجبور نیستند برای نگاه کردن به خارج قدبکشند.از سوی دیگر کودکان از میان پنجره ها حرکت خورشید را دنبال می کنند تازمانیکه به محل مشخصی برسد و غروب کند , فعالیت های خود را خاتمه میدهند.

در گرداگرد این عناصر کودکان بازی می کنند و ازاین طریق از تصوراتشان بهره می برند تا دنیای خودشان را بیافرینند.از این رو باایجاد کنش و واکنش و ایجاد کنجکاوی خواهیم توانست کودک خود را به فکر فرو بریم .ایجاد کنش دنیای جدیدی را بر روی کودک خواهد گشود.و او را در شناخت هر چه بیشترپیرامون و دنیای پر رمز و راز خود تشویق خواهد نمود. آنجنانکه که معماری وعناصرشبرانگیزنده نیروی حرکتی و تشویقی خواهند بود و آنهنگامدیگر پایانی بر این باور نخواهد بود.